Biedronka azjatycka w domu: czy naprawdę gryzie?

Najważniejsze informacje

• Tak, biedronka azjatycka czasem gryzie – ale to uszczypnięcie, nie użądlenie. Biedronki azjatyckie (Harmonia axyridis) potrafią skubnąć odsłoniętą skórę, zwłaszcza jesienią, gdy są głodne i odwodnione. Nie mają jadu i nie przenoszą chorób.
• Ugryzienie zwykle zostawia malutki czerwony ślad, który znika w ciągu kilku godzin do doby; zazwyczaj wystarczy chłodny okład i zostawienie go w spokoju.
• Większym problemem jest krwawienie odruchowe: żółty płyn o gorzkim zapachu, który plami ściany i tkaniny.
• U niewielkiej części osób rozwija się alergia na duże skupiska biedronek w domu – z objawami podobnymi do kataru siennego lub zaostrzeniem astmy.
• Nie rozgniataj ich i nie pryskaj. Delikatnie odkurz biedronki, wypuść je w chłodnym, osłoniętym miejscu i uszczelnij szczeliny, którymi wchodzą.

Każdej jesieni nasłonecznione ściany i ramy okienne w całej Europie nagle wypełniają się pomarańczowymi, czerwonymi i czarnymi chrząszczami. Większość z nich to biedronki azjatyckie – zawleczony gatunek z Azji, który lubi spędzać zimę w naszych domach. Jeśli jedna z nich właśnie uszczypnęła cię w rękę, gdy czytałeś przy oknie, nie wydaje ci się: biedronki azjatyckie od czasu do czasu gryzą. Oto co oznacza takie ugryzienie, dlaczego do niego dochodzi i jak spokojnie poradzić sobie z biedronkami w domu.

Czym jest biedronka azjatycka?

Biedronka azjatycka pochodzi z Azji Wschodniej. Wypuszczano ją w części Europy i Ameryki Północnej jako biologiczny środek zwalczania mszyc, a potem rozprzestrzeniła się samodzielnie. Według Royal Horticultural Society zadomowiła się w Wielkiej Brytanii w 2004 roku i jest tam dziś jedną z najczęściej spotykanych biedronek; równie rozpowszechniona jest w Niemczech, Austrii, Holandii i Europie Środkowej, w tym w Polsce. W USA ten sam gatunek nazywany jest wielobarwną azjatycką biedronką.

Jak ją rozpoznać

• Wielkość: 8–10 mm długości, wyraźnie większa niż większość rodzimych biedronek.
• Ubarwienie: niezwykle zmienne – pomarańczowa z wieloma czarnymi kropkami, czerwona z nielicznymi kropkami albo czarna z dwiema lub czterema czerwonymi plamami.
• Przedplecze: wiele osobników ma za głową białą tarczkę z czarnym znakiem w kształcie litery M lub W.
• Nogi: zwykle brązowe, a nie czarne.

Skąd biedronki w domu jesienią?

Gdy we wrześniu i październiku spadają temperatury, biedronki azjatyckie szukają suchego, osłoniętego miejsca do hibernacji. W swoim naturalnym zasięgu gromadzą się na jasnych, nasłonecznionych skałach; w Europie tę samą rolę pełnią południowe i zachodnie ściany domów, jasne ramy okienne i strychy. Przeciskają się przez szczeliny wokół okien, kratek wentylacyjnych, okapów dachu i przepustów kablowych, a potem skupiają się w narożnikach, na karniszach i na poddaszach.

Ciepło z centralnego ogrzewania je dezorientuje. Zamiast pozostać w spoczynku, część z nich budzi się w cieplejsze dni, kieruje się do światła i ląduje na oknach, lampach i ludziach. Nie rozmnażają się w domu, nie zjadają żywności, tkanin ani drewna i nie niszczą konstrukcji budynku – po prostu czekają na wiosnę.

Czy biedronka azjatycka naprawdę gryzie?

Tak, ale rzadko i nie tak jak komar. Penn State Extension podaje, że te chrząszcze czasami gryzą ludzi, a reakcje wahają się od lekko irytujących po bolesne, przy czym gryzienie nie jest częste. Najbardziej prawdopodobne wyjaśnienie: głodna, odwodniona biedronka szuka wilgoci albo sprawdza, czy twoja skóra nadaje się do jedzenia. Nie potrzebuje ludzkiej krwi i się nią nie żywi.

Jak wygląda i jak boli ugryzienie biedronki

• Ostre ukłucie lub uszczypnięcie odczuwalne w momencie kontaktu.
• Mała czerwona kropka lub lekko wypukły punkt, czasem z drobnym przerwaniem skóry.
• Łagodny świąd lub tkliwość, które zwykle mijają w ciągu kilku godzin do doby.

Biedronki azjatyckie nie mają jadu i nie są znane z przenoszenia żadnych chorób na ludzi. Jeśli ugryzienie w kolejnych dniach staje się coraz bardziej czerwone, ciepłe, obrzęknięte lub bolesne, pomyśl raczej o zakażeniu po drapaniu niż o samym owadzie – nasz poradnik o objawach zakażonego ukąszenia owada wyjaśnia, na co zwrócić uwagę.

Krwawienie odruchowe: żółte plamy i zapach

Niepokojone biedronki wydzielają ze stawów nóg krople żółtego płynu. Zjawisko to nazywa się krwawieniem odruchowym. Płyn zawiera gorzkie alkaloidy, które odstraszają ptaki i innych drapieżników. Dla ludzi jest nieszkodliwy na nieuszkodzonej skórze, ale nieprzyjemnie pachnie, może plamić jasne ściany, zasłony i tapicerkę, a także podrażniać oczy, jeśli przetrzesz je po dotykaniu biedronek. Rozgniecione biedronki azjatyckie uwalniają go znacznie więcej – to kolejny powód, by usuwać je delikatnie.

Czy biedronki azjatyckie mogą wywoływać alergię?

Dla większości domowników są uciążliwością, a nie problemem zdrowotnym. Alergolodzy w Ameryce Północnej opisali jednak sezonową alergię domową na Harmonia axyridis w domach z licznymi skupiskami tych owadów. Zgłaszane objawy to katar lub zatkany nos, swędzenie oczu, kaszel i nasilenie astmy w miesiącach, gdy biedronki przebywają w środku. Badacze stwierdzili też, że część osób uczulonych na karaluchy reaguje również na białka biedronek.

Jeśli ktoś w domu co jesień ma objawy przypominające katar sienny, które łagodnieją wiosną, a w mieszkaniu jest dużo biedronek azjatyckich, wspomnij o tym lekarzowi rodzinnemu lub alergologowi. Zmniejszenie liczby owadów w domu zwykle pomaga.

Jak pozbyć się biedronek azjatyckich z domu

1. Odkurzaj, nie rozgniataj. Załóż cienką skarpetkę lub pończochę na końcówkę rury odkurzacza, zabezpiecz ją gumką i delikatnie wciągnij skupiska biedronek. Owady zbiorą się w skarpetce, a nie w worku.
2. Przenieś je. Wysyp zawartość skarpetki do kartonu z odrobiną suchych liści i zostaw go w nieogrzewanej szopie, garażu lub osłoniętym miejscu na zewnątrz, by mogły bezpiecznie przezimować.
3. Uszczelnij miejsca, którymi wchodzą. Sprawdź ramy okienne, kratki wentylacyjne, włazy na strych i przepusty kablowe; zamontuj uszczelki, drobną siatkę lub uszczelniacz przed kolejną jesienną wędrówką we wrześniu.
4. Zrezygnuj z owadobójczych sprayów w domu. Narażają ludzi i zwierzęta na chemikalia, zostawiają martwe biedronki, które nadal mogą wywoływać alergię, i nie powstrzymują nowych przybyszów.
5. Myj ręce po dotykaniu biedronek i nie dotykaj oczu, zwłaszcza jeśli ktoś w domu ma alergię.

Warto pamiętać, że biedronki – nawet zawleczone – zjadają mszyce w ogrodzie. Nasz artykuł o tym, które owady warto chronić, wyjaśnia, dlaczego większość owadów ogrodowych zasługuje na spokojne podejście, a tekst o jesiennych pająkach w domu opisuje drugiego częstego gościa w mieszkaniach o tej porze roku.

Co zrobić po ugryzieniu biedronki

• Umyj miejsce wodą z mydłem.
• Przyłóż chłodny okład na 10 minut, jeśli piecze lub puchnie.
• Staraj się nie drapać – to przez uszkodzoną skórę wnikają bakterie.
• Jeśli świąd ci przeszkadza, zapytaj farmaceutę o lek przeciwhistaminowy lub krem łagodzący, jak zaleca NHS w przypadku ukąszeń owadów w ogóle.
• Natychmiast szukaj pomocy, jeśli pojawią się objawy ciężkiej reakcji alergicznej, takie jak obrzęk twarzy lub gardła albo trudności w oddychaniu.

Jak pomaga incognito®

Na biedronki w domu nie potrzebujesz repelentu – profilaktyka polega tu na uszczelnianiu szczelin i wynoszeniu owadów na zewnątrz. Przydaje się za to coś bez chemii pod ręką na sporadyczne uszczypnięcie i inne jesienne ukąszenia. Zap-Ease – natychmiastowa ulga po ukąszeniach owadów wykorzystuje technologię lekkich impulsów mechanicznych, bez kremów i chemikaliów, aby zmniejszyć potrzebę drapania; działa też po oparzeniu pokrzywą i mieści się przy breloczku do kluczy. Użyty zaraz po ukąszeniu to prosty sposób, by powstrzymać drapanie, zanim się zacznie. Przed użyciem sprawdź etykietę produktu (nie jest odpowiedni dla osób z rozrusznikiem serca ani dzieci poniżej 2 lat).

Najczęstsze pytania

Czy biedronki azjatyckie są trujące dla ludzi?
Nie. Nie mają jadu, a ich ugryzienie to tylko lekkie uszczypnięcie. Żółty płyn, który wydzielają, zawiera gorzkie alkaloidy mogące podrażniać oczy, dlatego po dotykaniu biedronek umyj ręce.

Dlaczego w październiku nagle mam w domu tyle biedronek?
Biedronki azjatyckie jesienią gromadzą się na ciepłych, nasłonecznionych ścianach i przeciskają przez szczeliny, by przezimować w środku. Szukają suchego, osłoniętego miejsca na zimę.

Czy ugryzienie biedronki może wywołać chorobę?
Biedronki azjatyckie nie są znane z przenoszenia chorób na ludzi. Ugryzienie może ulec zakażeniu, jeśli zostanie rozdrapane, a u niektórych osób pojawiają się objawy alergii, gdy w domu mieszka duża liczba biedronek.

Jak odróżnić biedronkę azjatycką od rodzimej?
Biedronki azjatyckie są większe (8–10 mm), mają bardzo zmienne ubarwienie i liczbę kropek, często brązowe nogi i nierzadko białą tarczkę ze znakiem w kształcie litery M lub W za głową.

Czy trzeba zabijać biedronki, które weszły do domu?
Nie ma takiej potrzeby. Odkurz je rurą z nałożoną pończochą i wypuść w chłodnej szopie lub osłoniętym miejscu na zewnątrz. Rozgniatanie powoduje plamy i zapach, a spraye dodają chemii, nie rozwiązując problemu.

Czy biedronki zniszczą mój dom lub meble?
Nie. Nie gryzą drewna ani tkanin i nie rozmnażają się w domu. Jedyną szkodą mogą być plamy z ich żółtego płynu obronnego, jeśli zostaną zgniecione.

Źródła

• Royal Horticultural Society – Ladybirds
• Penn State Extension – Multicolored Asian Lady Beetle
• Goetz DW. Harmonia axyridis ladybug invasion and allergy. Allergy Asthma Proc. 2008
• Asian ladybugs (Harmonia axyridis): a new seasonal indoor allergen. J Allergy Clin Immunol. 2007
• NHS – Insect bites and stings

Ten artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i nie zastępuje porady lekarskiej. W przypadku ciężkiej reakcji, objawów zakażenia lub utrzymujących się objawów alergii skontaktuj się z lekarzem lub farmaceutą.