De belangrijkste punten
- DEET is een synthetisch insectenwerend middel dat goed werkt voor mensen, maar onderzoekers vinden het steeds weer terug in rivieren, beken en afvalwater, omdat het in enorme hoeveelheden van de huid spoelt en door het afvoerputje verdwijnt.
- Gewone rioolwaterzuivering verwijdert DEET niet volledig, waardoor het wereldwijd een van de vaakst aangetroffen door de mens gemaakte chemicaliën in oppervlaktewater is.
- DEET is een oplosmiddel – dezelfde eigenschap waardoor het plastic, horlogebandjes en synthetische stoffen kan beschadigen, maakt het in hogere concentraties ook een punt van zorg voor waterleven.
- incognito® gebruikt PMD (para-menthaan-3,8-diol), een werkzame stof van plantaardige oorsprong die vegan en biologisch afbreekbaar is en tot dezelfde klasse insectenwerende middelen behoort die gezondheidsinstanties naast DEET aanbevelen.
- Je hoeft bescherming niet in te ruilen voor de planeet: plantaardig PMD is klinisch bewezen en aanbevolen tegen zowel muggen als teken.
DEET (chemische naam N,N-diethyl-meta-toluamide) beschermt mensen al sinds de jaren vijftig tegen muggenbeten en is nog steeds effectief. Maar elk product laat een voetafdruk achter die verder reikt dan de persoon die het gebruikt. In dit artikel kijken we naar wat DEET doet zodra het je huid verlaat – en waarom we incognito® juist rond een alternatief van plantaardige oorsprong hebben gebouwd.
Is DEET slecht voor het milieu?
Voor de meeste mensen geldt DEET als veilig bij gebruik volgens de aanwijzingen – daarover bestaat geen discussie. De milieuvraag is een andere: wat gebeurt er met de miljoenen liters insectenwerend middel die elke zomer wereldwijd worden aangebracht, zodra die afspoelen onder de douche, in zee of in de regen? DEET wordt in enorme hoeveelheden gebruikt, en een groot deel daarvan komt in de waterkringloop terecht. Toezichthouders classificeren het als een stof die niet sterk bioaccumulerend is, maar door de enorme hoeveelheden die worden gebruikt, is het voortdurend aanwezig in het milieu.
Hoe DEET in ons water terechtkomt
DEET komt via heel gewone routes in het milieu terecht:
- Wassen en zwemmen – insectenwerend middel spoelt van de huid onder de douche en in meren, rivieren en de zee.
- Door het afvoerputje – dat douchewater stroomt naar rioolwaterzuiveringsinstallaties, die niet zijn ontworpen om DEET volledig te verwijderen.
- Afstromend regenwater – resten op huid en kleding komen in regenwaterafvoeren en de bodem terecht.
Omdat DEET zo veel wordt gebruikt en bij de zuivering maar gedeeltelijk wordt verwijderd, wordt het steeds weer aangetroffen in oppervlaktewater. Wetenschappers noemen zulke stoffen pseudopersistent: afzonderlijke moleculen worden redelijk snel afgebroken, maar door de constante aanvoer van nieuwe hoeveelheden is de stof bijna altijd wel ergens in het water aanwezig.
Wat DEET doet als het eenmaal in het water zit
DEET is een oplosmiddel. Iedereen die heeft gezien hoe het een zonnebril dof maakt, een plastic horlogebandje zacht maakt of sporen achterlaat op een synthetische jas, weet dat uit eigen ervaring. Juist door die oplossende werking onderzoeken wetenschappers het effect op waterorganismen. Bij de lage concentraties die meestal in het milieu voorkomen, wordt DEET niet als een groot acuut gevaar beschouwd, maar uit laboratoriumonderzoek blijkt dat het bij hogere concentraties matig giftig kan zijn voor sommige vissen en ongewervelde zoetwaterdieren. Omdat het bijna overal in zoet water opduikt, wordt het juist gebruikt als indicator voor menselijke vervuiling bij het monitoren van de waterkwaliteit.
DEET en alledaagse materialen
De oplossende werking is niet alleen een voetnoot voor het milieu – je ziet het ook op vakantie. DEET kan deze materialen oplossen of dof maken:
- Plastic en geverfde oppervlakken
- Brilmonturen en brillenglazen
- Horlogebandjes en telefoonhoesjes
- Synthetische stoffen en sommige waterdichte coatings
DEET vs. plantaardig PMD: een vergelijking voor het milieu
| Factor | DEET | Plantaardig PMD (incognito®) |
|---|---|---|
| Herkomst | Synthetische chemische stof | Van plantaardige oorsprong, uit Java-citronella (Cymbopogon winterianus) |
| Biologisch afbreekbaar | Wordt afgebroken, maar komt continu opnieuw in het water terecht | Ja – biologisch afbreekbaar |
| Vaak aangetroffen in water | Ja – vaak | Geen wijdverbreide waterverontreiniging |
| Beschadigt plastic en stoffen | Ja (oplossende werking) | Nee |
| Vegan | Verschilt per product | Ja |
| Aanbevolen door gezondheidsinstanties | Ja | Ja (PMD is een door de EPA geregistreerde, door het CDC/ECDC aanbevolen werkzame stof) |
Zowel DEET als PMD staat op de korte lijst van werkzame stoffen die instanties zoals het CDC en de EPA aanbevelen voor betrouwbare bescherming. Het verschil zit in waar ze van gemaakt zijn en wat ze achterlaten.
Waarom plantaardig PMD ons antwoord is
PMD, oftewel para-menthaan-3,8-diol, is de werkzame stof die plantaardige insectenwerende middelen hun uithoudingsvermogen geeft. Anders dan onbewerkte citronellaolie – die lekker ruikt, maar binnen een uur of twee uitgewerkt is – biedt PMD langdurige bescherming en is het een van de weinige plantaardige insectenwerende middelen die toonaangevende gezondheidsinstanties in dezelfde aanbevelingscategorie plaatsen als DEET. In onze formule wordt het gewonnen uit Cymbopogon winterianus (Java-citronella) onder de merknaam Citrepel®, en het is zowel vegan als biologisch afbreekbaar.
Zo helpt incognito®
We hebben incognito® zo opgezet dat je nooit hoeft te kiezen tussen jezelf beschermen en de natuur beschermen. Onze insectenwerende spray zonder DEET is klinisch bewezen, vegan en biologisch afbreekbaar, en wordt aanbevolen tegen zowel muggen als teken. Wil je zien hoe dezelfde plantaardige aanpak terugkomt in alles wat we maken – van sprays tot zonverzorging en verlichting bij beten? Bekijk dan het volledige assortiment van incognito®. De werkzame stof doet zijn werk op je huid en wordt daarna afgebroken, in plaats van zich op te hopen in de rivieren en zeeën waar je zo graag naartoe reist.
Veelgestelde vragen
Is DEET slecht voor het milieu?
DEET geldt als veilig voor mensen bij gebruik volgens de aanwijzingen, maar het wordt in zeer grote hoeveelheden gebruikt en komt vaak in rivieren, beken en afvalwater terecht. Gewone zuivering verwijdert het niet volledig, waardoor het een van de vaakst aangetroffen synthetische chemicaliën in oppervlaktewater is.
Vervuilt DEET het water?
Onderzoek vindt DEET steeds weer terug in oppervlaktewater, omdat het sneller van de huid en door het afvoerputje spoelt dan zuiveringsinstallaties het kunnen verwijderen. In onderzoek naar waterkwaliteit wordt het vaak gebruikt als indicator voor vervuiling door menselijk afvalwater.
Werkt een insectenwerend middel zonder DEET net zo goed als DEET?
Plantaardig PMD is een van de weinige werkzame stoffen van plantaardige oorsprong die gezondheidsinstanties naast DEET aanbevelen. Het biedt vergelijkbare, langdurige bescherming bij lagere concentraties en is klinisch bewezen tegen muggen en teken.
Wat is PMD en waar komt het vandaan?
PMD (para-menthaan-3,8-diol) is de werkzame stof in plantaardige insectenwerende middelen. In incognito® wordt het gewonnen uit Java-citronella (Cymbopogon winterianus), en het is vegan en biologisch afbreekbaar.
Waarom beschadigt DEET plastic en kleding?
DEET is een oplosmiddel en kan daardoor plastic, brillenglazen, horlogebandjes en synthetische stoffen oplossen of dof maken. Plantaardig PMD heeft dat effect niet.
Bronnen
- US EPA – DEET
- US EPA – Werkzame stoffen in insectenwerende middelen voor op de huid (DEET, OLE/PMD, picaridine, IR3535)
- CDC – Muggenbeten voorkomen
- ECDC – Beschermende maatregelen tegen muggen
- Maia & Moore (2011), Malaria Journal – Plant-based insect repellents: a review
Dit artikel is alleen bedoeld als algemene informatie en is geen medisch advies. Lees en volg altijd het etiket van het product, en vraag een zorgverlener om advies dat specifiek op jou is afgestemd.