Het korte antwoord: ja, en het draait vooral om hoe je ruikt, niet om welke bloedgroep je hebt. Muggen vinden je door de koolstofdioxide te volgen die je uitademt en gaan daarna gericht af op je huidgeur, warmte en vocht. Sommige mensen verspreiden steeds weer een geurmix die veel aantrekkelijker is dan gemiddeld, en dat verschil lijkt grotendeels genetisch bepaald en opvallend stabiel door de jaren heen. Het goede nieuws is dat de enige factor die je volledig zelf in de hand hebt – wat je op je huid aanbrengt – zwaarder weegt dan alle eigenschappen die je niet kunt veranderen.
De belangrijkste punten
- Dat sommige mensen een muggenmagneet zijn, is echt en meetbaar: in gecontroleerde proeven landen muggen op sommige mensen vele malen vaker dan op anderen, en dezelfde personen zijn jaren later nog steeds aantrekkelijk.
- Huidgeur is de sterkste bekende factor. Een studie uit 2022 in Cell koppelde hoge gehaltes aan carbonzuren van de huid – die ontstaan wanneer huidbacteriën zich voeden met talg – aan een uitzonderlijk grote aantrekkingskracht op Aedes aegypti.
- Koolstofdioxide, lichaamswarmte en zweet leiden muggen over de laatste paar meters naar je toe. Daarom vergroten sporten, zwangerschap en warme avonden allemaal je kans om gestoken te worden.
- Bloedgroep krijgt veel meer aandacht dan het bewijs rechtvaardigt: een paar kleine laboratoriumstudies, wisselende resultaten en bovendien niets wat je zou kunnen veranderen.
- Wat echt werkt, zit in je gedrag en in wat je op je huid aanbrengt: bedek blote huid in de ochtend- en avondschemering, verwijder staand water en gebruik een insectenwerend middel met een bewezen werkzame stof zoals PMD of DEET.
Hoe kiezen muggen hun doelwit?
Alleen vrouwtjesmuggen steken; ze hebben een bloedmaaltijd nodig om eitjes te kunnen ontwikkelen. Ze jagen in fasen, en in elke fase gebruiken ze een ander zintuig.
- Koolstofdioxide – de pluim van je adem is al op zo’n tien meter afstand waar te nemen en vertelt een mug dat er een warmbloedig dier in de buurt is.
- Lichaamsgeur – terwijl ze dichterbij komt, bepalen honderden vluchtige stoffen die van je huid afkomen of je de moeite waard bent. Hier ontstaan de verschillen tussen mensen.
- Warmte, vocht en zicht – op de laatste meter sturen huidtemperatuur, vochtigheid van zweet en visueel contrast met de achtergrond de uiteindelijke landing.
Omdat het verschil tussen mensen bijna volledig in de geurfase ontstaat, is de vraag wie het vaakst gestoken wordt eigenlijk een vraag over huidchemie.
Huidbacteriën en lichaamsgeur
Je huidgeur maak je niet in je eentje. Huidbacteriën zetten talg en zweet om, en de restproducten daarvan zijn wat een mug eigenlijk ruikt. In de studie uit 2022 in Cell lieten onderzoekers van de Rockefeller University vrijwilligers nylon mouwen dragen en testten ze daarna welke mouwen de muggen verkozen. De aantrekkelijkste deelnemer trok ongeveer honderd keer meer muggen dan de minst aantrekkelijke, en die rangorde bleef overeind toen dezelfde mensen jaren later opnieuw werden getest. Het chemische kenmerk dat hen van elkaar onderscheidde, was de hoeveelheid carbonzuren op de huid – stoffen die door het huidmicrobioom worden geproduceerd.
Dat verklaart ook waarom wassen je status maar kort verandert: de bacteriegemeenschap herstelt zich binnen enkele uren, en de geurstoffen komen mee terug.
Koolstofdioxide, warmte en zweet
Alles wat je uitstoot van koolstofdioxide verhoogt of je huidtemperatuur laat stijgen, maakt je makkelijker te vinden. Sporten doet allebei en laat bovendien melkzuur en ammoniak op je huid achter. Grotere volwassenen ademen meer koolstofdioxide uit dan kleine kinderen – een van de redenen waarom volwassenen bij een barbecue vaak als eerste gestoken worden. Op een warme, vochtige avond blijft de huid vochtig en blijven vluchtige stoffen verdampen: precies de omstandigheden waarin muggen het best jagen.
Maakt je bloedgroep echt uit?
Dit is de bewering die het vaakst rondgaat en het minst standhoudt. Een klein aantal laboratoriumstudies – het vaakst aangehaald wordt een Japanse studie uit 2004 met Aedes albopictus – meldde meer landingen op mensen met bloedgroep O dan op mensen met bloedgroep A. De steekproeven waren klein, de effecten bescheiden, de resultaten zijn niet consequent herhaald en geen enkele volksgezondheidsinstantie neemt bloedgroep op in haar adviezen om muggenbeten te voorkomen. Zie het als een interessante hypothese, niet als reden om meer of minder beten te verwachten – en zelfs als het zou kloppen, is het geen factor waar je iets mee kunt.
Genetica, zwangerschap en alcohol
Een tweelingstudie uit 2015, gepubliceerd in PLOS ONE, liet zien dat eeneiige tweelingen meer op elkaar leken in hoe aantrekkelijk ze waren voor muggen dan twee-eiige tweelingen. Dat wijst op een wezenlijke erfelijke component in lichaamsgeur en dus in aantrekkingskracht. Zwangerschap wordt in veldstudies in verband gebracht met een grotere aantrekkingskracht, vermoedelijk door meer uitgeademde koolstofdioxide en een iets hogere huidtemperatuur. Ook alcohol krijgt vaak de schuld; het bewijs daarvoor is mager en komt uit zeer kleine proeven, al valt buiten drinken op een warme avond meestal wel samen met de uren waarop muggen het meest steken en met blote huid.
Kleur van je kleding
Bij de laatste nadering gebruiken muggen hun ogen, en ze worden aangetrokken door donkere vormen met veel contrast tegen een lichtere achtergrond. Lichte, losse kleding is dus een echt zinvolle aanpassing – en lange mouwen en een lange broek bedekken het doelwit helemaal.
Wat het bewijs werkelijk laat zien
| Factor | Sterkte van het bewijs | Kun je het veranderen? |
|---|---|---|
| Huidgeur / carbonzuren | Sterk – gecontroleerde proeven, jarenlang stabiel | Niet direct, maar je kunt hem afdekken met een insectenwerend middel |
| Uitstoot van koolstofdioxide | Sterk – goed onderbouwd als signaal op afstand | Deels – rust uit en koel af voordat je buiten gaat zitten |
| Lichaamswarmte en zweet | Sterk voor aantrekking op korte afstand | Ja – douche en verkleed je na het sporten |
| Genetica | Matig – bewijs uit tweelingonderzoek | Nee |
| Zwangerschap | Matig – kleine veldstudies | Nee, maar de keuze van je insectenwerend middel is hier extra belangrijk |
| Kleur van kleding | Matig – visuele aantrekking door donker contrast | Ja |
| Bloedgroep | Zwak – kleine, tegenstrijdige studies | Nee |
| Knoflook eten of vitamine B slikken | Geen – niet ondersteund door proeven | Niet de moeite waard |
Wat niet helpt
- Knoflook en vitamine B1. Herhaaldelijk getest en telkens niet werkzaam gebleken als middel dat je inneemt om muggen af te weren.
- Ultrasone apps. Overzichtsstudies hebben geen noemenswaardige bescherming gevonden, en een geurarmband is een aanvullende laag, geen oplossing op zichzelf – we bespraken beide in onze gids over of muggenarmbanden en ultrasone apps werken.
- Alleen citronellakaarsen. Ze kunnen het aantal landingen verminderen in een kleine, windstille zone vlak bij de kaars, maar een zuchtje wind of een stap opzij en het effect is weg.
- Insectenwerend middel alleen op je kleding. Muggen vinden de onbehandelde enkels, polsen en haarlijn toch. Wat telt, is dat je hele huid behandeld is.
Zo word je minder gestoken, wat je lichaamschemie ook is
- Breng insectenwerend middel aan op alle onbedekte huid – een overgeslagen plekje is precies waar je gestoken wordt. Breng opnieuw aan zo vaak als het etiket aangeeft, en ook na het zwemmen of flink zweten.
- Bedek je huid in de ochtend- en avondschemering, wanneer veel stekende soorten het actiefst zijn, met lange mouwen en lichtgekleurde kleding.
- Douche en verkleed je na het sporten om melkzuur, ammoniak en zweet te verwijderen voordat je buiten gaat zitten.
- Leeg elke week staand water – plantenschotels, dakgoten, emmers, kinderbadjes. Muggen van het geslacht Aedes planten zich voort in opvallend kleine hoeveelheden water.
- Zet een ventilator op het terras. Muggen zijn zwakke vliegers, en bewegende lucht verspreidt ook je koolstofdioxidepluim.
- Gebruik een klamboe of horren waar door muggen overgedragen ziekten voorkomen, zoals de WHO adviseert voor endemische gebieden.
Zo helpt incognito®
Je huidchemie kun je niet herschrijven, maar je kunt er wel een geurbarrière overheen leggen – en dat is precies wat een insectenwerend middel doet. Onze Insectenwerende spray 100 ml is opgebouwd rond PMD (para-menthaan-3,8-diol), verkocht als Citrepel®, gewonnen uit Java-citronella (Cymbopogon winterianus). PMD is een plantaardige werkzame stof die de CDC en de EPA samen met DEET noemen onder de ingrediënten die werken tegen muggen en teken. Het is dus een keuze zonder DEET die geen concessies doet aan de werkzame stof. De spray is klinisch getest, Vegan Certified, biologisch afbreekbaar en gemaakt in het Verenigd Koninkrijk. Wil je de chemie erachter weten? Onze uitleg over wat PMD is en hoe het insecten afweert gaat een stap dieper. Welk insectenwerend middel je ook kiest: bedek elk stukje onbedekte huid en houd je aan het herhalingsinterval op het etiket – die ene gewoonte verslaat elke eigenschap in de lijst hierboven.
Veelgestelde vragen
Steken muggen sommige mensen echt vaker dan anderen?
Ja. In gecontroleerde proeven kan het verschil tussen de meest en de minst aantrekkelijke mensen heel groot zijn, en het blijft jarenlang gelijk. Huidgeur is de belangrijkste reden.
Hebben muggen een voorkeur voor bloedgroep O?
Het bewijs is zwak. Een paar kleine laboratoriumstudies meldden meer landingen op vrijwilligers met bloedgroep O, maar die bevindingen zijn niet betrouwbaar herhaald en geen enkele gezondheidsinstantie neemt bloedgroep mee in haar adviezen.
Waarom steken muggen mij wel en mijn partner niet?
Waarschijnlijk door een verschil in huidgeur, veroorzaakt door je huidbacteriën, plus hoeveel koolstofdioxide en warmte jullie elk afgeven. Gebruik allebei toch een insectenwerend middel.
Kan ik veranderen hoe aantrekkelijk ik ben voor muggen?
Niet fundamenteel. Je kunt je kans wel verkleinen door na het sporten te douchen, bij schemering lichte, lange kleding te dragen en insectenwerend middel aan te brengen op alle onbedekte huid.
Houdt knoflook eten of vitamine B slikken muggen op afstand?
Nee. Beide zijn getest en geen van beide werkt als middel dat je inneemt. Insectenwerende middelen voor op de huid blijven de optie met bewijs erachter.
Waarom lijken muggen vooral in je enkels te steken?
Enkels en voeten hebben een kenmerkende bacteriële geur en zijn het lichaamsdeel dat mensen het vaakst vergeten te behandelen of te bedekken. Behandel ze dus bewust.
Bronnen
- De Obaldia et al., Cell 2022 – Differential mosquito attraction to humans is associated with skin-derived carboxylic acid levels
- Fernández-Grandon et al., PLOS ONE 2015 – Heritability of attractiveness to mosquitoes
- CDC – Muggenbeten voorkomen
- EPA – Werkzame stoffen in insectenwerende middelen voor op de huid
- ECDC – Beschermende maatregelen tegen muggen
- WHO – Door vectoren overgedragen ziekten
- NHS – Insectenbeten en -steken
Dit artikel is uitsluitend bedoeld als algemene informatie en is geen medisch advies. Als een beet flink opzwelt, ontstoken raakt of wordt gevolgd door koorts of uitslag die zich uitbreidt, vraag dan advies aan een zorgprofessional. Gebruik insectenwerende middelen altijd volgens de aanwijzingen op het etiket.