Schotse knutten: zo overleef je het knuttenseizoen

In het kort – de belangrijkste punten

• Wat het zijn: De Schotse knut is Culicoides impunctatus, de zogeheten Highland midge – een piepklein vliegje van ongeveer 1–2 mm, waarvan de vrouwtjes bijten om bloed te zuigen.
• Wanneer: Het knuttenseizoen loopt van eind mei tot september, met een piek van juni tot augustus in de Highlands en aan de westkust.
• Wanneer ze bijten: Het actiefst bij zonsopkomst en in de schemering, bij windstil, vochtig en bewolkt weer – en het ergst in de buurt van veen, heide en stilstaand water.
• Je beste verdediging: een briesje (boven ongeveer 7 mph kunnen ze nauwelijks vliegen), bedekkende kleding, een hoofdnet, slimme timing van je dag en een insectenwerend middel.
• Insectenwerende middelen: Kies een effectief, huidvriendelijk insectenwerend middel. incognito® gebruikt PMD, een plantaardige werkzame stof uit dezelfde klasse die de CDC en de EPA noemen tegen bijtende insecten – en het is DEET-vrij.

Heb je ooit in de schemering in een Schots dal gestaan en een wolk piepkleine insecten op je af voelen komen, dan heb je kennisgemaakt met de Highland midge. Knutten verspreiden in Schotland geen ziekten zoals muggen dat elders doen, maar hun beten jeuken, ze zwermen in enorme aantallen en ze kunnen van een prachtige avond een terugtocht naar binnen maken. Deze gids legt uit wanneer en waarom knutten bijten, en welke praktische stappen de ellende echt verminderen.

Wat zijn Schotse knutten?

De Schotse knut waar mensen over klagen, is Culicoides impunctatus, de Highland biting midge. Het is een klein vliegje, geen mug, en alleen de vrouwtjes bijten – ze hebben een bloedmaaltijd nodig om hun eitjes te laten rijpen. Eén knut is bijna onschuldig, maar knutten komen zelden alleen. Onder piekomstandigheden kan één persoon binnen enkele minuten vele honderden knutten aantrekken, en het gezamenlijke effect van al die beten maakt ze berucht in de Highlands, aan de westkust en op eilanden zoals Skye en Mull.

Brengen knuttenbeten ziekten over?

In Schotland zijn knuttenbeten eerder hinderlijk dan een gezondheidsrisico – voor zover bekend brengen ze geen ziekten op mensen over. De grootste problemen zijn hevige jeuk, kleine rode bultjes en bij sommige mensen een sterkere plaatselijke reactie. Door krabben kan de huid kapotgaan en kan er een infectie ontstaan, dus het doel is om in de eerste plaats niet gebeten te worden en de beten die je toch oploopt te verzachten.

Wanneer is het knuttenseizoen in Schotland?

Het knuttenseizoen loopt grofweg van eind mei tot september. De eerste generatie verschijnt half tot eind mei, en de aantallen bouwen op naar een piek tussen juni en augustus, met een tweede, vaak grotere generatie die in de nazomer uitkomt. In september neemt de activiteit af naarmate de temperatuur daalt. Een warm, vochtig voorjaar zorgt meestal voor een vroeger en heftiger seizoen.

Het tijdstip van de dag is net zo belangrijk als de tijd van het jaar. Knutten zijn het actiefst bij zonsopkomst en in de schemering, wanneer de lucht koel, windstil en vochtig is. Het midden van een heldere, winderige dag is meestal het veiligste moment om buiten te zijn.

Welke omstandigheden maken knutten erger?

Knutten zijn slechte vliegers en kieskeurig wat het weer betreft. Als je weet wat ze prettig vinden, weet je wanneer – en waar – je het ergste kunt verwachten.

Daarom kan een winderige heuveltop heerlijk knutvrij zijn, terwijl een beschutte, drassige camping een paar honderd meter lager ondraaglijk is. Kun je kiezen waar je stopt, zoek dan een open, winderige plek.

Wat trekt knutten naar jou toe?

Net als veel andere bijtende insecten komen knutten af op de koolstofdioxide die je uitademt, je lichaamswarmte en het vocht en de geuren op je huid. Donkere kleding lijkt ze meer aan te trekken dan lichte kleuren. Je ademhaling kun je niet uitzetten, maar je andere signalen kun je wel verminderen: bedek je blote huid, vermijd sterk geparfumeerde producten en draag lichtere kleding.

Zo bescherm je jezelf tegen knutten

Geen enkel trucje verslaat knutten in zijn eentje – meerdere verdedigingslagen combineren werkt het best:

1. Kies het juiste moment. Plan wandelingen, maaltijden en fotografie midden op een heldere, winderige dag, en zorg dat je rond zonsopkomst en schemering binnen of onder een afdak zit.
2. Kies winderige plekken. Zelfs een licht briesje houdt knutten aan de grond. Geef de voorkeur aan open terrein en kustlijnen boven beschutte laagtes en veengebieden.
3. Bedek je huid. Lange mouwen, een lange broek en dicht geweven stof laten minder huid over om te bijten. Bij een flinke zwerm is een fijnmazig knuttenhoofdnet het allereffectiefste dat je bij je kunt hebben.
4. Gebruik een insectenwerend middel. Breng een effectief insectenwerend middel aan op alle onbedekte huid en breng het opnieuw aan zoals op het etiket staat.
5. Scherm je plek af. Knuttennetten voor tentingangen, ramen en openingen van je camper houden je slaapplek leefbaar.
6. Verzacht beten. Krab niet; een koel kompres of een middel tegen jeuk kalmeert de reactie en beschermt de huid.

Zo helpt incognito®

Als je je huid bedekt en je dag slim plant, is een betrouwbaar insectenwerend middel de laag waardoor je echt kunt genieten van het buitenzijn. Onze Insectenwerende spray 100 ml is DEET-vrij en gebaseerd op PMD (para-menthaan-3,8-diol), een plantaardige werkzame stof gewonnen uit Java-citronella (Cymbopogon winterianus) – dezelfde klasse insectenwerende middelen die de CDC en de EPA noemen voor bescherming van de huid tegen bijtende insecten. De spray is klinisch bewezen, vegan en biologisch afbreekbaar, en dus vriendelijker voor je huid en voor de lochs en rivieren waarlangs je wandelt. Voor lange dagen op het pad maakt de Insectenwerende roll-on 50 ml in zakformaat opnieuw aanbrengen makkelijk. Volg de aanwijzingen op het etiket en breng regelmatig opnieuw aan – knutten geven het niet op, en consequent opnieuw aanbrengen is belangrijker dan één enkele keer.

Veelgestelde vragen

Op welk moment van de dag zijn knutten in Schotland het ergst?
Bij zonsopkomst en in de schemering, vooral op windstille, bewolkte, vochtige avonden. Het midden van een heldere, winderige dag is meestal het prettigste moment om buiten te zijn.

Houdt wind knutten op afstand?
Ja. Knutten zijn slechte vliegers en blijven grotendeels aan de grond zodra de wind boven ongeveer 7 mph (12 km/h) uitkomt. Daarom zijn er op open, winderige plekken veel minder dan in beschutte laagtes.

Verspreiden Schotse knutten ziekten?
In Schotland gelden knuttenbeten als hinderlijk in plaats van als gezondheidsrisico, en voor zover bekend brengen ze geen ziekten op mensen over. De grootste problemen zijn jeuk en kleine rode bultjes.

In welke maanden is het knuttenseizoen in Schotland?
Grofweg van eind mei tot september, met een piek van juni tot augustus. De aantallen hangen af van het weer: warm, vochtig weer levert de grootste zwermen op.

Werkt een knuttenhoofdnet echt?
Ja – een fijnmazig hoofdnet is bij een flinke zwerm een van de effectiefste hulpmiddelen, omdat het knutten fysiek tegenhoudt voordat ze je gezicht en nek bereiken. Combineer het met een insectenwerend middel op alle onbedekte huid.

Heb je DEET nodig tegen knutten?
Nee. Er zijn effectieve opties zonder DEET: insectenwerende middelen op basis van PMD, een plantaardige werkzame stof, worden door gezondheidsautoriteiten naast DEET genoemd voor bescherming tegen bijtende insecten.

Bronnen

• NHS – Insectenbeten en -steken
• CDC – Muggenbeten voorkomen (werkzame stoffen in insectenwerende middelen, incl. OLE/PMD)
• EPA – Werkzame stoffen in insectenwerende middelen voor op de huid

Dit artikel is uitsluitend bedoeld als algemene informatie en is geen medisch advies. Wordt een beet erg dik, raakt hij ontstoken of veroorzaakt hij een heftige reactie, vraag dan advies aan een apotheker of arts. Lees en volg altijd het etiket van het product.