Heeft de kleur van je kleding invloed op muggenbeten?

In het kort — het snelle antwoord

• Ja, de kleur van je kleding maakt een meetbaar verschil — maar het is een visueel signaal op korte afstand, niet de belangrijkste reden dat je gebeten wordt.
• Muggen vinden je eerst via koolstofdioxide, lichaamswarmte en huidgeur. Kleur speelt pas een rol als ze al in de buurt zijn en een landingsplek zoeken.
• Laboratoriumonderzoek met Aedes aegypti laat een duidelijke voorkeur zien voor rood, oranje en zwart — en veel minder interesse in wit, groen en violet.
• De stof telt zwaarder dan de tint: muggen bijten dwars door dunne, strak zittende kleding heen, terwijl losse, dicht geweven stof ze tegenhoudt, ongeacht de kleur.
• Slim kleden vermindert het aantal beten, maar vervangt geen insectenwerend middel op de huid die onbedekt blijft.

Het advies om buiten lichte kleuren te dragen wordt zo vaak herhaald dat het bijna volkswijsheid is geworden — en zoals bij de meeste volkswijsheden zit er een kern van waarheid in. Muggen gebruiken wel degelijk hun ogen en reageren op sommige kleuren sterker dan op andere. Maar kleur staat vrij onderaan het lijstje van factoren die bepalen of je gebeten wordt. Hier lees je wat het onderzoek laat zien en hoeveel van je garderobe het waard is om aan te passen.

Heeft kledingkleur echt invloed op muggenbeten?

Ja, maar in beperkte mate. Een vrouwtjesmug op zoek naar een gastheer volgt een reeks signalen, en naarmate ze dichterbij komt, neemt telkens een ander signaal het over:

1. Koolstofdioxide — al op tientallen meters afstand waarneembaar; deze pluim vertelt haar dat er ergens tegen de wind in een warmbloedig dier is.
2. Lichaamsgeur — melkzuur, ammoniak en de carbonzuren die ontstaan wanneer huidbacteriën zweet afbreken, beperken de zoektocht tot één persoon.
3. Zicht — vanaf ongeveer vijf tot vijftien meter gaat ze op zoek naar een donkere vorm die sterk afsteekt tegen de achtergrond.
4. Warmte en vocht — in de laatste centimeters bevestigen warmte en vochtigheid de landingsplek.

Kleur komt pas in stap drie in beeld. Geef je de chemische signalen uit stap één en twee niet af, dan lokt geen enkele kledingkleur op zichzelf een mug naar je toe; geef je ze wel af, dan maakt een donker silhouet het makkelijker om je te vinden. De hele reeks beschreven we in Wat trekt muggen naar je toe? De wetenschap achter muggenbeten.

Wat het onderzoek naar zicht laat zien

Het meest gedetailleerde onderzoek hiernaar komt uit laboratoriumstudies met Aedes aegypti, de gelekoorts- en denguemug. Toen onderzoekers muggen loslieten in een ruimte met gekleurde stippen, negeerden de insecten die grotendeels — tot er koolstofdioxide werd toegevoegd. Zodra CO₂ ze in jachtstand had gezet, vlogen ze consequent naar rood, oranje, zwart en cyaan. Groen, blauw, paars en wit kregen veel minder aandacht.

Voor de voorkeur voor rood is een mooie verklaring. De menselijke huid geeft, bij elke huidskleur, een langgolvig signaal af in het rood-oranje deel van het spectrum. Een mug die op zoek is naar onbedekte huid, zoekt in feite naar die golflengte — en een rood of oranje T-shirt ziet eruit als een heel groot stuk daarvan.

Waarom kleur een signaal voor dichtbij is, niet het belangrijkste

Houd de omvang van het effect in perspectief. Muggen bijten ook mensen in het wit, en ze bijten in het donker, waar kleur geen rol speelt. Ook soorten verschillen: veel van het kleuronderzoek gaat over Aedes, een dagbijter met goede ogen, terwijl Culex-soorten die bij schemering bijten veel meer op geur en warmte afgaan. Je shirt op kleur kiezen is een kleine optimalisatie bovenop wat belangrijker is: bedekking, stof en een insectenwerend middel.

Welke kleuren trekken muggen het meest aan?

Teken, dazen en wespen reageren anders

Teken

Teken jagen niet op kleur — ze hebben geen noemenswaardig kleurenzicht en vinden een gastheer doordat ze, wachtend op de begroeiing, koolstofdioxide, lichaamswarmte, trillingen en geur waarnemen. De reden om in tekengebied lichte kleding te dragen is puur praktisch: een donkere nimf zie je makkelijk op een lichte broek en bijna niet op een zwarte, en als je een teek opmerkt voordat hij zich vastzet, is het risico helemaal weg. Je broek in je sokken stoppen helpt veel meer dan welke kleurkeuze ook. Overweeg je je kleding te behandelen voor tekengebied, dan vind je de opties vergeleken in Moet je je kleding behandelen tegen teken?.

Dazen

Dazen worden aangetrokken door grote, donkere, bewegende vormen en door gepolariseerd licht dat weerkaatst op glanzende oppervlakken — daarom cirkelen ze rond donkere auto’s, natte badpakken en paarden. Lichte, matte kleding helpt hier echt, en dit is een van de duidelijkere kleureffecten bij bijtende insecten.

Wespen

Wespen reageren eerder op eten, suiker en plotselinge bewegingen dan op kleur, al kunnen donkere en uitbundige bloemenprints ze nieuwsgierig maken. Laat in het seizoen is wat je buiten eet veel belangrijker dan wat je draagt.

Wat belangrijker is dan kleur: stof, pasvorm en bedekking

• Weefdichtheid. De steeksnuit van een mug bereikt je huid door één laag dunne tricot heen. Dicht geweven stof is een fysieke barrière; kleur niet.
• Pasvorm. Losse kleding laat een luchtlaag vrij, dus zelfs dunne stof werkt beter als die niet strak over de huid zit. Leggings en nauwsluitende sporttops zorgen vaak voor onverwachte beten.
• Bedekking. Lange mouwen, een lange broek en sokken halen het doelwit helemaal weg. Enkels en voeten worden onevenredig vaak gebeten, omdat ze laag zitten, warm zijn en meestal bloot.
• Warmte. Donkere stof in de zon verhoogt je huidtemperatuur en zweetproductie, en allebei versterken ze de signalen die muggen volgen. Licht, los en ademend wint dus dubbel.
• Tijdstip en plek. Schemering bij stilstaand water weegt zwaarder dan elke kledingkeuze die je maakt. Sommige mensen zijn bovendien gewoon aantrekkelijker voor muggen, zoals we uitlegden in Bijten muggen sommige mensen vaker dan anderen?.

Zo kleed je je voor minder beten

1. Kies lichte, neutrale kleuren voor je buitenste laag — wit, beige, lichtgrijs of lichtgroen.
2. Laat rode, oranje en zwarte tops liggen als je weet dat je bij schemering buiten bent.
3. Kies liever losse, dicht geweven stof dan dun, rekbaar, nauwsluitend materiaal.
4. Bedek enkels en voeten met sokken en dichte schoenen; daar vallen de meeste avondbeten.
5. Stop in tekengebied je broek in je sokken en controleer lichte stof op rondkruipende teken als je binnenkomt.
6. Breng insectenwerend middel aan op elk stukje huid dat nog bloot is — handen, nek, gezicht, oren en de strook boven je sokken.

Zo helpt incognito®

Kleding verkleint het doelwit; een insectenwerend middel doet de rest. Onze Insectenwerende spray is DEET-vrij en gebaseerd op PMD (para-menthaan-3,8-diol) onder de merknaam Citrepel®, een plantaardige werkzame stof gewonnen uit Javaanse citronella (Cymbopogon winterianus). PMD hoort bij dezelfde categorie werkzame stoffen voor op de huid die de CDC en de EPA naast DEET en picaridine noemen; de spray is klinisch getest en wordt aanbevolen tegen zowel muggen als teken. De formule is vegan, biologisch afbreekbaar en gemaakt in het Verenigd Koninkrijk.

Voor de kieren die kleding juist openlaat in plaats van dichtmaakt — de strook huid boven je sokken, je polsen, je nek — is de Insectenwerende roll-on makkelijker precies aan te brengen, en hij past in je zak om onderweg bij te werken.

Veelgestelde vragen

Welke kleur trekt muggen het meest aan?
In gecontroleerde tests met Aedes aegypti trokken rood, oranje, zwart en cyaan de meeste muggen aan, zodra koolstofdioxide ze in jachtstand had gezet. Rood komt overeen met het langgolvige signaal dat de menselijke huid afgeeft, en dat is waarschijnlijk de reden voor die voorkeur.

Welke kleur kan ik het best dragen om muggenbeten te voorkomen?
Wit, beige, lichtgrijs, groen en violet waren in onderzoek naar kleurvoorkeur de minst aantrekkelijke kleuren. Lichte, losse en dicht geweven kleding vat het doel beter samen dan welke tint dan ook.

Voorkomt witte kleding echt muggenbeten?
Nee. Van dichtbij ben je er visueel iets minder aantrekkelijk door, maar muggen vinden mensen in het wit nog steeds via geur, adem en lichaamswarmte, en ze bijten net zo goed in het donker, waar kleur geen rol speelt.

Kunnen muggen door kleding heen bijten?
Ja, makkelijk zelfs, door dunne of strak zittende stof zoals tricot T-shirts en leggings. Losse, dicht geweven stof is een echte barrière, en het behandelen of bedekken van de blote plekken is belangrijker dan de kleur van het kledingstuk.

Hebben teken een voorkeur voor donkere kleding?
Teken kiezen hun gastheer niet op kleur — ze nemen koolstofdioxide, warmte en trillingen waar. Lichte kleding wordt in tekengebied alleen aangeraden omdat je een rondkruipende teek dan veel makkelijker ziet en kunt verwijderen voordat hij zich vastzet.

Heeft kledingkleur invloed op beten van dazen?
Meer dan op muggenbeten. Dazen worden aangetrokken door grote, donkere, bewegende vormen en door gepolariseerd licht van glanzende of natte oppervlakken, dus lichte, matte kleding maakt een merkbaar verschil in de buurt van vee en water.

Bronnen

• CDC — Muggenbeten voorkomen
• CDC — Tekenbeten voorkomen
• EPA — Werkzame stoffen in insectenwerende middelen voor de huid
• ECDC — Beschermende maatregelen tegen muggen
• NHS — Insectenbeten en -steken

Dit artikel bevat algemene informatie en is geen medisch advies. Volg altijd het etiket van het product. Neem contact op met een apotheker of arts als een beet ontstoken raakt, als je een heftige reactie hebt of als je na een beet koorts of huiduitslag krijgt.